Resim Leyla Buhara'nın. İlk gördüğümde GDO'lu patlıcan ve bibere benzetmiştim! Sonra, giderek gelişti gölgelerin anlamı; oturan bir kadının kucağına aldığı kocaman bir çığlık oldu.
Sanki, Norveçli ressam Edvard Munch'ın çığlığındaki helezonlar anforaların içine hapsedilmiş! Kulakların yarısı yok. Rahibeler kutsuyor patlıcan kalçalı kadını, biberli kollar, kulaklı köprü altı hezeyanları çıkıyor kumaş kıvrımlarının arasından. Bacağa benzemiyor, olası bir eteğin diz izi. Kumaş ışığa elek şal olmuş örtüyor inceden.
Mor mor bakıyorum. Şöyle yaz patlıcanıyla güzel bir herse tütüyor burnumda.
Kadınlar günü deyince kutlanacak bir gün mü?
Belki de kutlanmalı. Geri kalmış bir ülke insanıysan insan hakları ile kadın haklarını ayırmak zorundasın, bir avuç kurtarılmış kadın kafasıyla yaklaşamazsın kutlanması gerekenlere...
Kadınları kutlayıp patlıcanları GDO'dan uzak tutmak! Evet, buna evet.
İzmir bölgesinin bilinen ve sevilen böreği fincan ya da diğer adı puf böreği geldi Şerife komşumdan. Bol kalorili, çıtır, sıcak ve günaha çağıran bir albenisi vardı üşüyormuş gibi sarınmış haliyle.
Cemrelerin düşüşleri halk arasında türlü ritüellerle kutlanıyor ya da kutsanıyor! Kızgın kor halindeki ateş anlamında olan "cemre" ilk defa havaya sonra suya, en son da yani bugün toprağa düşmüş oluyor. Düşen ne, kim görmüş, kim bilmiş? Kim yemiş diyeceğim, ben yemedim valla börekleri!
Fincanın ağzıyla kesildiği için "fincan", kızgın yağda puf puf kabardığı için de "puf" deniyor besbelli. Çocukluğumda yediklerim, tombul yarım aya benzer cüzdanlar gibi olurdu, bunlar kareli köşeli. Foça işi herhalde.
Prof. Dr. Erman Artun'a göre;
"Eskilerin 365 günlük yılı 179'u ''kasım'' ve 186'sı ''hızır'' günleri olarak ikiye ayrıldığını, kış devresinin 8 Kasımda başladığını ve 6 Mayıs'ta da Hıdırellez ile birlikte yaz devresinin, yani hızır günlerinin başladığı bilinmekte halk arasında.
Kasımın 46'sında, 40 gün anlamına gelen ''erbain'', 86'sında da 50 gün anlamına gelen ''hamsin''in başladığını ifade eden Artun, böylece kışın en soğuk zamanları olan 90 günlük sürenin geçtiğini, kasım günlerinin ortasını geçip 100 gün geride kalınca halk arasında zorlu kış günlerini bırakmanın zamanı gelir der.
Kasımın 105'inde (19-20 Şubat) birinci cemrenin havaya, 112'sinde (26-27 Şubat) ikincisinin suya, 119'unda (5-6 Mart) üçüncüsünün toprağa düştüğüne ve 7 günlük aralıklarla buraları ısıttığına inanılır.
Bence bahar, Mart'ın birinde resmen girdiğine göre ve de ruhuma çoktan yerleşmiş olduğuna göre artık BAHAR GELDİ YAŞASIN...
(Puf böreklerini ben yemedim, Turgay yedi!)
Foça'nın meşhur balık restoranlarından biri olan Liman Restoran'da canlı yayındaydım bugün. TRT Belgesel TV'nin "Memleketim" programı sunucusu Bahar ile balık türlüsü yaptık, daha doğrusu ben tarif ettim o pişirdi.
Daha sonra da, Belediye Başkanı Gökhan Demirağ ve Okşan Hanım ile birlikte tadına baktık.
Ölçülü tartılı yemek yapmak hiç bana göre değil, bu kesin. Bu tür kısıtlayıcı şeyler benim gibi özgür bir ruha hiç uymuyor ya neyse! Bir yemeği aynı şekilde aynı tür malzemelerle yapmak kadar sıkıcı bir şey olabilir mi diye mızmızlanıyorum içimden.
İnsan ruhu uçuşan bir kelebek, ne zaman nereye konacağı belli olmamalı. İçinden geldiği gibi bir tanım vardır ya, işte o içten gelme olayını pek tutuyorum, tam bana göre. Hangi tadı, hangi malzemeyle yaratacağımızın sürprizini canlı tutmak benim gibi ruhlara iyi geliyor.
Yeni denemeler, yeni heyecanları beraberinde getirirler, bundan hoşlanıyorum. Balık türlüsü tarif ettim bugün ama; Önceki yaptıklarımın aynısı mı derseniz HAYIR derim! Zaten özgür malzeme seçimimi o tarifimde de belirtmiştim.
Yaşam her an her çeşit sürprizler sunabiliyor, kaldı ki Foça gibi sakin bir yerin sunacaklarını hayal etmek bile gizli bir coşkuyu sürekli uyanık tutuyor. En azından yeni bir balık türlüsü pişirip yiyinceye kadar!
Takvime göre bahar geldi. Ege'de bağa bahçeye de geldi bahar... Erik çiçeklerini görüyor musunuz?
Cemreler havaya ve suya düştü, şimdi sıra toprakta. 5-6 Mart gibi toprağa da düşecek. Cemreler, halk arasında havaların ısınmaya başladığının ve soğuk günlerin geçmek üzere olduğunun habercisi.
Cemrenin toprağa düşmesinden sonra toprak bir tohumu büyütüp besleyecek niteliğe kavuşacak, herkes birkaç tohum ekse ne güzel olur.
Foça'nın pazarı, Salı günleri Foça sokaklarına kurulur. Pazarcı esnafı, öğle saati olduğunda komşu tezgahlardaki esnaf arkadaşlarıyla imece usulü sofra kurarlar. Turşucu, peynirci, ıspanakçısısı, elmacısı, yumurtacısıyla alel tecel kurdukları pratik pazar sofralarına pek özenirim. Ne yediklerini de merak ederim, o yüzden beni de sofralarına davet ederler.
Çoğunlukla ne pişirdiklerini sorar, fotoğraflarını çekmekle yetinirim. Bu günkü mönüde melemen vardı. Kış günü melemeni yazınki yapılanlara benzemez ama, yakından baktığımda soğanı bol bir melemendi sanırım. Melemene bazı yörelerde menemen diyorlar.
Melemen tarifi: Soğanlı ve soğansız olarak iki çeşit hazırlanır
Kare küp doğranmış kuru soğanlar zeytinyağında kavrulurken, ince kıyılmış yeşil biberlerle de kavrulmaya devam edilir. Biberlerin o keskin kokusu duyulunca, küçük doğranmış domatesler de kavrulma işlemine dahil edilir. Bir çay kaşığı toz kırmızı biber ve biraz karabiber eklenir, domatesler iyice yumuşayana kadar pişirilir.
Sıra yumurtaları kırmaya gelince önce bir iki yumurta kırılıp bütün karışımla iyice karıştırılır. Diğer yumurtalar kişi sayısına göre ayarlanır, tavaya belirli aralıklarla kırılıp 2-3 dakika öylece bırakılır. Beyazları pişince ister karıştırılır ister sarıları (kayısı) az pişirilip tuzu serpilerek servise sunulur.
Bu melemenin soğansızını veya taze soğanlısını, kıymalısını da yapabiliyoruz. Bazı bölgelerde melemen soğan koymadan bol biberle yapılır.
Zeynep'ciğim, tatilini geçirdiği Monte Carlo, Antibes gezisinden bana öğütücülü baharatlık getirmiş. Hoş bir tasarım; İçindeki biberiye, kekik, fesleğen, mercanköşk karışımı ağaç bir mekanizmayla öğütülüyor. Hemen kullanıp işlevselliğini test ettiğimizi söylememe gerek yok sanırım.
Severim yeni şeylerin kapağını açmayı, severim farklı baharatları koklamayı, severim etiket okumayı! Ama bir şartla; önce koklamalıyım, bakalım bilebilecek miyim içindekileri?
Romarin: Biberiye
Basilic: Fesleğen
Thym: Kekik
Marjolaine: Mercanköşk
Dalay Lama'yı gördüm tv de. Sevdiğim ama görüşmeyeli özleştiğim biri gibi sıcacık baktım ona, sarı bordo sarisine sarınmış sonsuzluğun melodisini mırıldanıyor. O mırıltı gibi sakin nakarat hala kulaklarımda.
Sonsuzluğun ezgisi; Dharamsala dağlarında yankılanan kutsal mırıltılar, Dalay Lama'nın merhem gibi yatıştırıcı sesiyle; "nını nını nımıgı, mıgı nını nuni gi, nunu nini guni gu, ninu nini girini..."
Sevmişim demek!
Yüzyıllar ötesinden çağırıyorum onu... Titriyorum. Tibet makarnası yemiştim tadı garipti, istemeden zoraki bitirmiştim tabağımı, dokundu besbelli. "İstenmeden yenen aş, ya karın ağrıtır ya baş" demiş eski büyükler.
Vahiy gelen ermişin titremesi bu, buz gibi bir ateş sıçraması, Dalay Lama'ya bu kadar yakın olmak...
Duygusu güçlü atmosferleri betimleyebilmek güç istiyor. Var mı o gücüm? Bilmiyorum... Tibet'in ruhani önderi, Budizm camiasının en önemli yaşayan liderini özlemişim. Budist bile değilim oysa!
Dharamsala'nın mistik tumbalarını çalıyorum bu gece. Himalayalar sessiz bir ritmin derin ibadetinde. Huşuyla dolu, miskinim biraz. Ot içen turistlerin baygın bakışlarında kara bir gölgeyim besbelli. Gözlerimin ardını gören negatif film slaytları iskelet gölgeleri gibi. Çukurlaşmış göz boşluklarından derin, karanlık ve sisli. Hanidir sarhoş olmadım. Olmalı mıyım!
Biliyorum biraz özeneceksiniz... Ne yapabilirim bizim Ege'de yani benim bahçemde baklalarım çiçeğe durdu. Enginarlarım da deli deli yaprak verdi ama kafaları henüz bebek...
Yaşadığım bu Gediz Havzasında bakla kutsal bir yiyecek. Yaz ve kış her modeli yeniyor. Baklanın kendisiyle yapılanlar pek çok, yeşili de kurusu da, içi de dışı da pişirilerek veya çiğ olarak tüketiliyor. Benim bugünkü konum baklanın yaprağı.
Dediğim gibi Gediz'in yayıldığı bereketli topraklarda bakla yetiştirmek yöre kültürünün bir parçası. Hatta her yıl ekmeye bile gerek kalmayabiliyor, geçen yıldan toprağa düşen kurumuş baklalar bu yılın tohumunu oluşturuyor ne güzel. Ayıptır söylemesi belli ki, benimkiler de bu yöntemi uygulamışlar kendi aralarında! (Hibrit ve GDO tehlikesi yok bu harika)
Güneş açıp yağmurlar biraz durulunca soluğu bahçemde alıp bakla yaprakları kopardım bir avuç kadar. Yanında da birkaç tane taze sarımsak.
Bakla yapraklarını bol suda yıkayıp incecik kıydım, taze sarımsakların yapraklarını da kıyıp yiyeceğimiz kadar yoğurt ile tuzunu da katıp iyice karıştırdım. Kaselere boşaltıp üzerlerini biraz sızma yağ, pul biber ve nane ile süsledim. Tadı nasıldı? Sarımsağın yoğurtla bütünleştiği her durumda olduğu gibi yine lezzetliydi tabi. İçine hiç su ilave etmediğim için manda batmaz mezelik bir cacık oldu. Değişiklik isteyenler için farklı ve lezzetli bir beyazlık.
Bütün iş taze bakla yaprağı bulmakta. Pazarcınıza bir hafta önceden söylerseniz eminim bulup getirecektir size de.
Salatası da yapılıyor, onu anlatmaya gerek var mı? Birkaç marul yaprağı, üç dal taze soğan bir avuç bakla yaprağı kıyılıp bol maydanoz ve dereotuyla, limon zeytinyağı derken yine iştah kabartan bir dolu kase yeşillik.
Sebze ve meyveleri mevsiminde tüketeceğiz ya, işte bir kış vejataryen yemeği.
Mantarlı Karnabahar
Büyük bir vog tava türü pişiriciye biraz zeytinyağı koyup, çiçeklere ayırdığımız karnabaharları ve ikiye üçe böldüğümüz mantarları atıyoruz.
5-6 Diş sarımsağı ayıklayıp, her dişi ikiye üçe bölerek, yeterince tuzuyla tencereye ilave ediyoruz. Hızlı ateşte sürekli karıştırıp soteleyip pişiriyoruz.
Bu mantarlı karnabahar çıplak bir tat olarak yeterince lezzetli. Ama; Bu lezzetle en az 7-8 çeşit farklı lezzet türetmeniz mümkündür, nasıl mı?
1- Yoğurtlayıp üzerine pul biber.
2- Hintlilerin karışım baharatlarını (masala) boca edip yoğun baharatlı bir Hint yemeği haline getirebilirsiniz. Öğütülmüş baharatlarınız içinde, kimyon, kişniş ve karanfil mutlaka olsun.
3- Soya sosu ve biraz limon ile farklı bir lezzet (organik soya sosu bulabilirseniz ne iyi)
4- Bir iki diş çiğ sarımsağı ezip sirke ve sızma zeytinyağıyla karıştırıp, üzerine de bol kıyılmış maydanozla yine bir başka çeşni.
5- Henüz ateşten indirmeden, üzerine çırpılmış iki yumurta ve bol karabiberle sıcak bir yemek.
6- Yine sızma yağın içinde kırmızı biber kızdırıp nar ekşisi ile terbiyelemek.
Gördüğünüz gibi mantarlı karnabaharı sade pişirip pek çok versiyona tabi tutabiliriz. Et yiyenler için, etin yanına eşlik edici olarak da iyi gidecektir.
Ben, bol acılı ve baharatlı hazırlayıp yanında yoğurt ile yiyiyorum.
Farkında olsak da olmasak da içsel yaşamlarımız manifestolarla doludur.
İlgimi çeken konu ve bu konular üzerine hazırlanmış web sayfalarını sizlerle paylaşmaya devam ediyorum. İşte bir örnek daha; "Önümüzdeki Pazartesilerde rejime başlayamayınca nefretim de göbeğimle aynı oranda büyüdü. Beni şişmanlatan her şeyden ve herkesten nefret ediyordum. En nihayetinde duygusal bir insan olduğum için kilo alıyordum. İnsanlar beni üzüyordu, ben o üzüntüleri hurçlara koyup içime kaldırıyordum. İçimdeki raflar daraldıkça kendimi genişletiyordum. O nedenle önümde suçlanması gereken koca bir gezegen vardı."
Diyor şişman manifestocu ve o, henüz çok genç sadece otuzunda. Bunun kırkı, ellisi de var. Şişmanlık geniyle doğmak ve doğduğun bedeni bir yaşam boyunca sürüklemek zorunda olmak kadar berbat bir durum olamaz derdim eskisi gibi düşünseydim! (Bu konuya daha sonra değineceğim)
Ne çok tanıdık geliyor bu sesler! Nasıl da benzer yolun yolcularıyız... Herşey kendi süreci içinde olup bitiyor, motivasyon, uyanış, farkındalık hepsi zamanını bekliyor. Hiçbir motivasyon siz hazır olmadığınızda gelip bulmuyor sizi.
Peki siz hiç 16 yaşınızda 87 kilo oldunuz mu? Veya 19 - 20 yaşlarınızda 98-100 kilo? Olmadıysanız bilmeniz, anlamanız mümkün değildir şişman bir insanın yaşadığı zorlukları. Hoş, yaşamın bütün alanlarında öyle değil mi?
Eşekten düşüp acılar içinde kıvranan Hoca Nasreddin ne demiş; "Bana eşekten düşmüş birini değil, eşekten düşmüş doktoru getirin".
Ömrü boyunca zayıf bir bedenle yaşamış biri, hele de bu normal-zayıf ölçülerde bir doktor ise, nasıl da kolayca öneriler sunar size! Listeleri hazırdır, şöyle yapacaksın böyle yapacaksın, yok efendim bütün doğru bildiğin yanlışları düzelteceksin, bütün bildiklerini unutup yeni bir bakış açısı geliştireceksin....
Yapacaksın, edeceksin, yemiyeceksin, şunu yiyeceksin, bunu yemeyeceksin, yürüyeceksin, koşacaksın, terleyeceksin in, ın, in, ın...... önerilerinin ardı arkası gelmez. Yanlışlar mı? Elbette hayır. Olması gerekeni söylüyorlar, lakin ne kadar zor ve süreklilik getirisi pratikle çatışan bir durum olduğunun farkında değiller.
Tek istediği normal ağırlıkta, normal görüntüde bir insan olmak olan manifestocunun linkini okuyun ve sevgi dolu bir insanın yaşadığı içsel acılara tanık olun... www.sismanifesto.com Bu linkteki insanın yazdıkları arasında beni en çok ilgilendiren bu. Yoksa verdiği kilolar ve bugün ne kadar güzel göründüğü değil, yaşadıkları ve hissettikleridir aslolan.
Kilolar verilir ve alınır, verilir alınır, sür-git döngüdür bu. Şişmanlık bir insanın gen kodlarında varsa o eninde sonunda aslına döner, tıpkı ıslah edilip yolu değiştirilen bir nehrin gün gelip kendi yatağını bulup akması gibi...
Dileğim; Şişmanlık geninin tedavi edilebileceği ve bilim adamlarının bunu gizlemeyeceği zamanlara ulaşmak.
Bir devre damga vurmuş bu üç yakışıklı gencin fotoğraflarını çektim dün İzmir Konak'da...
9. İzmir Öykü Günleri'nin Öykü Onur Yazarı Tarık Dursun K. ve arkadaşları Türk sinemasının yakışıklı jönleri; Eşref Kolçak ve Ahmet Mekin, bütün bir panel ve ödül töreni boyunca çocuklar gibi şendiler...
Yaşlılık da güzel olabilir mi dedirtiyorlar insana!
“Domates gibi gözükse de, bir tür kavramsal domates aslında… Yani, yalnızca bir idea olarak domates.” Michael Pollan (‘Omnivore’s Dilemma’ kitabından)
Bugün, Amerikan gıda endüstrisi için yetiştirilen bir tavuğun yaşamı yalnızca altı hafta. Hareket etmelerinin imkansız olduğu daracık kafeslerde, hiç ışık görmeden yaşıyorlar. O kadar şişmanlatılmış durumdalar ki, kendi ağırlıklarını taşımaları, ayağa kalkmaları imkansız. Bugün, Amerikalı bir çiftçinin kendi mısırını üretmesi söz konusu değil, yalnızca Monsanto’nun genetiği değiştirilmiş ve patenti alınmış mısırını satın alıp yetiştirebilir. Yine bugün, Amerika’da tüketilen etin hepsi yalnızca dört büyük şirketten geliyor.
Tavukların göğüsleri büyüdükçe ve domatesler dayanıklılık adına genetik olarak değiştirildikçe, her yıl 73.000 Amerikalı E. coli bakterisinin kurbanı oluyor. Diğer yandan obezite tavana vuruyor ve şeker hastalığı daha önce görülmemiş oranlara yükseliyor. Gıda Ltd. Amerikalıların marketlerden aldıkları yiyeceklerin aslında nereden geldiğini ve bunun gelecek nesillerin sağlığı için ne anlama geleceğini anlatıyor."
Ev ortamında zeytinyağı saklamanın koşulları:
-Zeytinyağı doğrudan güneş ışığı görmeyen serin yerlerde saklanmalıdır. Saklama için en uygun sıcaklık derecesi 14-15°C'dir.
- Zeytinyağı her türlü kokuyu çeker, içine alır. Bu nedenle yabancı koku olmayan yerlerde ağzı kapalı olarak muhafaza edilmelidir.
-Zeytinyağları renkli cam şişelerde renkli camlı damacanalarda ve içi laklı teneke kutularda dolu olarak saklanmalıdır. Plastik bidonlar, kalaysız teneke veya saç kaplar uygun değildir. Zeytinyağı ağzı açık olarak uzunca bir süre hava ile temas ederse yağ bozulmaya başlar; asitliği de yükselir.
Aşçı Fok'un Mutfak Sponsoru
